dabs.is

Það eru kannski ekki allir sem vita að Elín er með útlent blogg - sem er aðallega fyrir þá vini hennar sem ekki skilja íslensku. Þar var hún "klukkuð" með svona spurningalista, og svo klukkaði hún mig. Svo hér koma mín svör, en vegna minnar alkunnu leti þá nenni ég ekki að þýða spurningarnar. Svörin verða hins vegar á íslensku:

What if I could meet someone in the art world to chat with?

Ef við túlkum "art world" mjög vítt, þá yrði það líklega Jimmy Page úr Led Zeppelin.

What if I could have one wish granted for the benefit of all mankind?

Meira umburðarlyndi. Og minna majones.

What if I could travel anywhere in the world?

Hvað meinarðu með "if"?

What if I could live in a period other than the present, for 24 hours?

Að sjálfsögðu myndi ég flakka fram í tímann, sjá eitthvað sem þá hefur verið fundið upp, og koma með það til baka.

What if I could become an animal for 24 hours?

Hvað meinarðu með "if"? Ég náttúrulega er dýr, en ef ég gæti orðið eitthvað annað dýr þá myndi ég vilja verða fugl og upplifa það að fljúga. Pant reyndar að þetta gerist einn góðan veðurdag (þ.e. ekki vondan veðurdag).

What if I could bring someone back to life for 24 hours?

Er ekkert viss um að ég myndi gera það.

Í framhaldi af bloggfærslunni um mótmæli vörubílstjóra og orkumál, þá fór ég að velta fyrir mér þessari spurningu: Getur Ísland orðið sjálfu sér nægt um orku? Og þetta er það yfirgripsmikið efni að ég held það þurfi ekki bara eina litla bloggfærslu til að fjalla um þetta mál, heldur þurfi greinaflokk. Ég ætla jafnframt að gera þetta sæmilega fagmannlega, þ.e. leita að heimildum og koma með eins mikið af staðreyndum og mögulegt er, ásamt því að geta heimilda að sjálfsögðu.

Þess má reyndar geta að þetta er kannski efni sem Gísli bróðir minn væri betur til fallinn að skrifa um, enda held ég að hann viti mun meira um þessi mál heldur en ég. Hann hins vegar er ekkert mjög duglegur að blogga (eða skrifa almennt), en ég á sjálfsagt eftir að leita fanga hjá honum í þessum greinaflokk.

1. Hvers vegna?

Ég held að spurningin "hvers vegna" ætti nú eiginlega að vera skylduspurning við flestar ef ekki allar kringumstæður. Í þessu tilfelli væri það: Hvers vegna ættum við að stefna að því að verða sjálfum okkur nóg um orku? Ég sé aðallega þessa kosti (þó sjálfsagt séu þeir fleiri):

• af efnahagslegum orsökum. Ef við hættum að þurfa að kaupa orku erlendis frá kemur það í nokkurnveginn sama stað niður og að auka útflutning. Hvorutveggja (aukinn útflutningur/minni innflutningur) er klárlega til þess fallið að bæta efnahag þjóðarinnar (ég læt aðra um að rökstyðja þá fullyrðingu en mér finnst það liggja í augum uppi).
• af umhverfislegum orsökum. Við flytjum aðallega inn eldsneyti sem er jarðefnaeldsneyti, reikna má með að í stað þess kæmi eldsneyti sem væri endurnýjanlegt (sjá síðar þegar ég tek fyrir hvað kæmi í staðinn). Þetta myndi t.d. þýða að við værum að minnka losun gróðurhúsalofttegunda.

Þetta tvennt sé ég a.m.k. alveg fyrir mér að sé nóg til þess að það sé þess virði að velta spurningunni betur fyrir sér.

2. Hvaða orku erum við að kaupa?

Það er líka nauðsynlegt að gera sér grein fyrir því hvað það er sem við ætlum að hætta að kaupa, og ég ætla aðallega að skoða tvennt: orkumagnið og krónutalan. Krónutalan er kannski ekki besta viðmiðið, því eldsneytið sem keypt er inn á einu ári er jú keypt á mjög svo mismunandi gengi og mismunandi heimsmarkaðsverði, og þær tölur sem giltu í fyrra eru kannski orðnar allt aðrar í dag. En krónutölurnar geta samt hjálpað til við heildarmyndina.

Fyrst: orkumagnið. Samkvæmt Hagstofu Íslands (sem er ómetanleg heimild um ýmsar hagtölur, ekki bara hvað varðar orku) þá fluttu Íslendingar inn 39,9 petajoule af orku árið 2006 (tölur fyrir árið 2007 eru ekki enn komnar, a.m.k. ekki svo ég sæi). Þetta var reyndar ekki nema 22,6% af heildarorkunotkun Íslendinga, sem mér finnst afar áhugavert. (Heimild: hér)

Fyrir þá sem eru ekki klárir á því hvað petajoule er, þá er joule mælieining sem er notuð um orku og segir hve mikla vinnu þarf að framkvæma til að framleiða eitt watt í eina sekúndu. Peta er svo forskeytið sem táknar - tja - alveg böns. Mega : milljón, Gíga: milljarður, Tera: þúsund milljarðar, Peta: milljón milljarðar. Semsagt: böns.

Næst: hvað kostaði þetta okkur? Hér ætla ég að birta töflu sem er aftur fengin hjá Hagstofunni (sjá hér, þarna þarf að velja réttar vörutegundir og svo bæði magn og verð):
 

Hér eru semsagt aftur tölur frá árinu 2006. Fyrst kemur nafn eldsneytisins, þá kemur magn í tonnum, og að lokum er það kostnaður í milljónum króna (cif - "cost, insurance, freight", eða með öðrum orðum kaupverð vörunnar komin í höfn). Semsagt: á árinu 2006 eyddum við Íslendingar 34,6 milljörðum íslenskra króna í kaup á eldsneyti. Þetta sama ár fluttum við inn vörur samtals fyrir u.þ.b. 401 milljarð (sjá hér), sem þýðir að eldsneyti var 8% af heildarinnflutningi það árið. Vöruskiptajöfnuðurinn þetta árið var neikvæður upp á 158 milljónir (sést á sömu síðu og upplýsingar um innflutning árið 2006), svo ekki myndum við ná endum saman með því að verða sjálfum okkur næg um orku, en það væri a.m.k. byrjunin. Vöruskiptajöfnuðurinn virðist reyndar hafa verið óvenju óhagstæður þetta árið, hann var í kringum 90 milljarðar í mínus árin á undan og eftir, og 37 milljarðar árið 2004.

Það sem mig vantar núna er að komast að því hvar ég finn upplýsingar um heimsmarkaðsverð á hinum ýmsu tegundum af eldsneyti, svo hægt sé að framreikna þessar tölur miðað við heimsmarkaðsverð og gengi dagsins í dag. Ég hef það á tilfinningunni að við myndum sjá einhverja hækkun, en ekkert sem myndi ráða neinum úrslitum.

Næst: hvaða orkugjafar gætu komið í staðinn? Fylgist með frá byrjun.

Nú og svo er bara að fá sér.

Það getur komið sér vel að búa í næsta húsi við fólk sem er með veisluþjónustu.

Ég var nýkominn heim frá tannsa, og var að tygja mig í vinnuna þegar Hörður nágranni bankaði upp á og spurði hvort ég væri ekki svangur. Ég hváði nú bara, en þá upplýsti hann að hann væri með afganga úr veislu sem kæmust bara hvergi fyrir hjá sér. Ég þáði þetta að sjálfsögðu með þökkum og fékk mér því hádegismat heima aldrei þessu vant. Eða eins og skáldið sagði: sjaldan hef ég fiskisúpunni neitað.

Jæja, best að drífa sig í vinnuna...

Mín svona líka agalega fín...

Það var árshátíð hjá HR í gærkveldi, og við hjónaleysin skelltum okkur eftir að barninu var komið fyrir hjá afa sínum og ömmu í Garðinum. Þetta var bara hin ágætasta skemmtun, Freyr Eyjólfsson var veislustjóri og stóð sig með stakri prýði. Valgeir Guðjónsson kom, lék nokkur lög og var svona líka bara ljómandi skemmtilegur. Og að lokum lék HR hljómsveitin nokkur lög til að hita upp fyrir Sniglabandinu og Stefáni Hilmarssyni. Við fórum um miðnættið og sáum því ekki hvort þeir tóku Jólahjól.

Vörubíllinn góði.

Snorri fékk að hafa með sér vörubíl sem ég smíðaði handa honum um jólin. Ég held að þegar upp var staðið hafi hann kannski ekki verið mikið notaður þessa helgina, en hann var það alveg örugglega um síðustu helgi þegar Snorri og Elín skruppu suðureftir. Þar fundust tvær forláta gröfur, svo var farið niður í fjöru og mokað og mokað. Mikið stuð og mikið grín.

Menn voru svo uppteknir við að horfa á Stubbana að það gafst enginn tími til að horfa í myndavélina.

Fyrir ári síðan var aðeins annað uppi á teningnum, enda verið að prófa þetta í fyrsta skiptið og sumir örlítið smeykir við þessa furðu konu sem var að fikta í hárinu á manni með skærum.

Annars var farið með barnið í klippingu á föstudaginn, svo nú er hann snöggklipptur og líklega 3 árum eldri fyrir vikið. Það vill svo skemmtilega til að það er nokkurnveginn ár síðan hann fór í klippingu síðast, þ.e. í klippingu annars staðar en í baðinu heima hjá sér. Í bæði skiptin hefur hárgreiðslustofan Stubbalubbar orðið fyrir valinu, enda er þar hægt að sitja í kappakstursbíl á meðan á klippingu stendur, auk þess sem að hægt er að horfa á barnaefni hérumbil að eigin vali. Það má segja að fyrir ári síðan hafi einmitt áhugi Snorra á Stubbunum fyrst vaknað á þessum stað. Áhuginn á Stubbunum er enn fyrir hendi, en svo er hann farinn að einbeita sér að flóknari listsköpunum eins og Emil, Línu og Barbapapa.

Þessi bloggfærsla er í boði lokaprófsins í Gluggakerfi sem ég á að vera að semja í þessum töluðum orðum.

Ég hef blessunarlega verið nokkuð laus við bögg vegna mótmæla vörubílstjóra síðustu daga. Það breytir því ekki að ég hef skoðanir á þessum mótmælum, en ég get samt eiginlega ekki alveg ákveðið mig.

1. Að hluta til er ég ánægður með að fólk hætti að væla úti í horni. Ég hef löngum verið talsmaður þess að annaðhvort kvarti maður við þann/þá/þau/þær sem um málið hafa að segja, en haldi kjafti ella. Það var eiginlega kominn tími til að fólk færi að taka Frakka sér til fyrirmyndar, við sáum jú forsmekkinn að því í kringum borgarstjórnarskiptin nú eftir áramótin. En....
2. ... hins vegar finnst mér bara alls ekki að bensínverð eigi að lækka nokkurn skapaðan hlut. Hvers vegna? Jú, vegna þess að olía (og þar með bensín) er þverrandi auðlind í heiminum. Það er ekki verið að "framleiða" olíu, það er bara verið að dæla henni upp úr jörðinni og brenna henni svo. Þar sem þessi auðlind fer minnkandi er ofur eðlilegt að verð á henni hækki eftir því sem auðlindin minnkar. Sumir kunna að segja að það muni finnast fleiri olíulindir, það sé mikið af svæðum í Síberíu, Kasakstan og annars staðar í Asíu þar sem reikna megi með að olía finnist, bortækni sé að batna o.s.frv. Þetta má allt saman vera satt og rétt, en er samt bara eins og að pissa í skóinn sinn. Svo má ekki gleyma því að eftirspurnin eftir olíu er gríðarleg, eða um 81 milljón tunnur á dag (ef marka má CIA), framleiðslan hefur ekki undan (sjá sömu síðu) og þar sem umsvif mannfólksins hafa tilhneigingu til að aukast frekar en minnka, þá er sú eftirspurn ekkert að minnka. N.b. þá eru þetta tölur síðan 2005. Ég hef ekki séð nein merki þess að tölur um eftirspurn ættu að vera eitthvað minni í dag. Jafnframt erum við að sjá þess merki að "framleiðslan" hafi bara alls ekki undan, þriðju vikuna í röð voru varabirgðir af bensíni í Bandaríkjunum að minnka.

Semsagt, mér finnst að við ættum að hætta að væla og horfast í augu við staðreyndir. Olía sem orkugjafi er "dead end", við getum ekki stólað á hana endalaust - líklega ekki nema nokkra áratugi í viðbót. Það er bara eins gott að byrja strax að finna aðrar leiðir til að komast á milli A og B en að burðast með tonn af málmi meðferðis sem eru knúin af óendurnýjanlegri orku. Dæmin sýna líka að svona þróun gerist ekki nema við actually byrjum að nota það sem er í boði í dag: rafmagn, vetni, metangas, repjuolíu og fleira. Um leið og við byrjum að nota þessa orkugjafa heldur framþróunin áfram. Ef við bíðum endalaust eftir því að vísindamenn finni upp á einhverri töfralausn, þá gætum við þurft að bíða ansi lengi.

Nú og svo eru það lausnirnar sem ættu að vera augljósar en eru það ekkert alltaf: ganga, hjóla, strætó (sem er reyndar alveg kapítuli út af fyrir sig og efni í sér pistil) eða bara sleppa því að ferðast. Hvað ætli mörg störf hér á landi væri hægt að vinna að heiman með nútíma samskiptatækni?