dabs.is

Myndin tengist efni pistilsins, en á afar óbeinan og lúmskan hátt.

Þegar ég var ungur og vitlaus og að klára 2. árið mitt í FB ákvað ég að taka þátt í Söngkeppni framhaldsskólanna. Var reyndar eitthvað smeykur við að taka þátt einn, og því fékk ég þá félaga Óskar og Stebba til að mynda með mér sönghópinn Simon og Garfield. En kannski var sá hópur bara myndaður í hausnum á mér, í öllu falli endaði það þannig að ég var eini meðlimur sönghópsins.

Fyrsta æfingin fór fram í einhverju æfingahúsnæði í Garðabænum. Hljómsveitin Sjöund frá Vestmannaeyjum spilaði undir, og á þeim tíma var ég ekki búinn að venja mig á að vera of seinn og mætti því aðeins snemma, kannski ekki annað mögulegt verandi á strætó. Þeir félagar hins vegar voru greinilega búnir að taka upp stundvísi poppara, svo ég þurfti að bíða eitthvað úti í kuldanum áður en þeir mættu. Þar sem ég stóð þarna inni í myrku húsasundi í skuggalegu hverfi í Garðabænum í myrkri og kulda, hríðskjálfandi, sé ég að í hlað rennir bíll. Í honum sat hugguleg dökkhærð stúlka sem spurði hvort ég væri að fara að mæta á æfingu fyrir söngkeppnina, og bauð mér að bíða í bílnum þangað til hljómsveitin mætti á svæðið. Sem ég og þáði með þökkum.

Svo mætir hljómsveitin skömmu síðar, og æfingin gat hafist. Mig minnir að ég hafi byrjað (en það er þó ekki víst, enda er þetta frá þeim tíma þegar ég var í ruglinu), og mér tókst einhvernveginn að bögglast í gegnum lagið sem ég söng (lagið Allt með Nýdönsk) en með herkjum þó. Svo var komið að stúlkunni sem var svo elskuleg að bjóða mér að bíða í bílnum með sér.

Ég get alveg lofað því að þessum 3-4 mínútum gleymi ég aldrei. Frá því að gítarleikarinn byrjaði að plokka Cmoll hljóminn, þegar fyrsta línan hljómaði: "Allt er svo eymdarlegt án þín hér....", og þegar hin hljóðfærin komu svo inn. Allt hjálpaðist að við að gera þetta vel heppnað augnablik. Bæði var að Sjöund samanstóð af ákaflega vel spilandi hljóðfæraleikurum, hljómborðsleikarinn hafði til umráða ágætis eftirlíkingu af Hammond orgeli, og það sem mestu máli skiptir: söngkonan var góð. Mjög góð. Hreinlega alveg frábær. Lagið heitir "Án þín", var upphaflega flutt af Trúbrot (í þessari útsetningu) og varð mikið spilað næstu misserin, en ég var að heyra það í fyrsta skipti þarna, sem var ekki til að minnka áhrifin.

Söngkonan heitir Hera Björk, hún vann að sjálfsögðu keppnina í FB þetta árið, og það var svo bara hending að hún skyldi ekki vinna aðalkeppnina sömuleiðis.

Og svo var hún að vinna undankeppni Eurovision hér heima núna í kvöld.

Ef vel gengur hjá henni úti í Noregi í vor, þá gæti ég alveg trúað henni til að vinna aðalkeppnina. Þá fyrst þarf nú að fara að tala um niðurskurð hjá RÚV og ríkinu.

Mynd af traktor, svona fyrir þá sem hafa aldrei séð þessi fyrirbæri.

 Nú er iðnaðarráðuneytið að vinna að áætlun um orkuskipti, þ.e. að skipta úr innfluttum orkugjöfum fyrir bíla og önnur farartæki yfir í innlenda orkugjafa. Ég hef ekki séð þessa áætlun, og veit ekki hvort hún er einusinni tilbúin, en ég fagna því að sjálfsögðu gríðarlega að þessi vinna sé í gangi.

Mér hefur þó alltaf þótt merkilegt þegar fólk hefur verið að tjá sig um þessi mál, og haldið því fram að við ættum að skipta yfir í rafmagnsbíla. "In theory" hljómar það mjög lógískt, en í praxís myndum við semsagt þurfa að skipta út 181.000 bensínbílum (og þá eru dísilbílarnir ótaldir). Í ljósi þess hve hratt rafmagnsbílar hafa verið innleiddir hingað til (þeir eru innan við 10 núna á landinu), og hversu lítið verður væntanlega flutt inn af hvers konar bílum á næstunni (við erum jú blönk), þá er fyrirséð að þessi endurnýjun muni taka langan tíma, mun lengri tíma en ég tel að við höfum. Persónulega vildi ég frekar sjá áætlun sem gengi út á að ráðast að þessu bensínbílafjalli úr nokkrum áttum: hluta flotans yrði skipt út fyrir rafmagnsbíla, hluta flotans fyrir metanbíla, hluta flotans yrði breytt þannig að þeir gangi á alkóhóli, og afgangurinn myndi ganga á öðrum orkugjöfum (samblandi af bensíni og alkóhóli, vetni mögulega, bílar knúnir þrýstilofti o.s.frv.).

En ef menn vilja virkilega fara út í að breyta farartækjum þannig að þau gangi fyrir rafmagni er tvímælalaust eitt sem ætti að einbeita sér að: traktorar. Þeir ferðast sjaldnast mjög langt í burtu frá aðsetri sínu og því þarf ekki að hafa miklar áhyggjur af langdrægi þeirra, í langflestum tilfellum gætu þeir bara keyrt heim þegar hleðslan er að verða búin án þess að þar verði um langa vegalengd að ræða. Best væri líklega ef þeim yrði breytt þannig að í þá yrðu settar útskiptanlegar rafhlöður, þ.e. pakki sem væri hægt með einföldum hætti að skipta út og setja nýjan fullhlaðinn í staðinn. Þar að auki eru rafmótorar mun öflugri en sprengihreyflar við lítinn snúning sem hentar vel. Og fjöldinn? Samkvæmt Umferðarstofu eru um 11.500 traktorar skráðir á landinu öllu - langflestir knúðir dísilolíu -  og 11.500 er jú mun viðráðanlegri tala heldur en 181.000. 

Svona traktorar eru að sjálfsögðu til nú þegar, en virðast að mestu vera í minni kantinum. Það væri áhugavert ef svona tilraun yrði gerð, kannski ætti þetta að vera næsta verkefni hjá nemendum HR?

Myndin tengist efni pistilsins allverulega.

Nú er ég búinn að vera í fæðingarorlofi í tæpan mánuð. Þá finnur maður sér ýmislegt til dundurs þegar sá stutti tekur lúr. Síðustu daga er ég t.d. búinn að vera að læra hvernig maður leysir Rubik töfrateningana, en það má finna greinargóðar lýsingar á því á YouTube (og víðar).

Aðferðin sem notuð er er í sjálfu sér ekkert flókin. Í stuttu máli er verið að nota reiknirit (algorithma) til að leysa minni vandamál: hvernig kem ég tilteknum kubb af einum stað yfir á annan réttari? Þessi reiknirit eiga það sameiginlegt að þau leysa ekki teninginn ein og sér, sum þeirra líta meira að segja út fyrir að þau séu að rugla öllu sem áður var gert. En sé þeim beitt í réttri röð og á réttum stöðum endar það á því að maður endar með Rubik kubb þar sem allar hliðarnar eru af sama lit.

Sama gerist auðvitað við lausn á nánast hvaða vandamálum sem er: oftast þarf að brjóta vandamálið niður í smærri einingar, leysa svo sérhvert af þessum minni vandamálum (hugsanlega með því að brjóta þau sjálf niður og svo koll af kolli), þangað til verkinu er lokið.

Núna nýverið átti ég í rökræðum við álverssinna um það hvað mætti gera til að skapa atvinnu hjá Reyknesingum og Húsvíkingum, ég benti honum á síðasta pistilinn sem ég skrifaði, og hann kom með hið klassíska svar: "Þetta leysir ekkert atvinnuleysisvandann á þessum stöðum!". Auðvitað ekki, af nákvæmlega þeirri ástæðu sem ég tala um hér að ofan: það er ekkert sem segir að það sé bara til ein og nákvæmlega ein lausn á vandamálinu. Ef annaðhvort Húsvíkingar eða Reyknesingar myndu taka áburðarverksmiðju upp á sína arma myndi það vissulega ekki leysa allan vanda þeirra í snarhasti. En að kvarta yfir því er eins og að kvarta við smiði sem væru að smíða hús, og þegar þeir væru búnir að steypa grunninn: "en þetta er ekkert nóg! Húsið er ekki tilbúið!". Mikið rétt, maður tekur eitt skref í einu. Og því minni sem skrefin eru, þeim mun meiri líkur eru á að maður nái að stíga þau.

Sigmundur Einarsson skrifar ágæta grein um orku vegna álvera á Bakka og í Helguvík. Hún ætti eiginlega að vera skyldulesning fyrir alla þá sem láta sig þessi mál varða. Eftir lestur greinarinnar ætti að vera ljóst að hugmyndir um að reisa álver á þessum tveim stöðum eru ekki að gera sig, klárlega ekki af þeirri stærð sem talað er um að sé nauðsynleg til að álverin geti borið sig, og af hverju ættu menn að vera að reisa minni álver sem ekki geta borið sig?

Þá er spurningin: hvað annað? Ekki viljum við að Húsvíkingar og Reyknesingar hafi enga vinnu (og reyndar óska ég engum þess að vera atvinnulaus). 

Heimild: Hagstofa Íslands

Ég mæli með því að við skoðum einfaldlega efnahagsreikning Íslands: hvað erum við að flytja inn, og getum við framleitt eitthvað af því sjálf? Bensín og olía koma þar fljótlega upp í hugann, ég hef fjallað um það áður og mun fjalla betur um það síðar. Hér ætla ég að stinga upp á öðru sem væri sjálfsagt hægt að gera í staðinn, hvort sem er á Húsavík eða í Helguvík: framleiða áburð.

Á síðustu tveim árum höfum við flutt inn á milli 60 og 70 þúsund tonn af áburði, árið 2007 fyrir u.þ.b. 1,5 milljarða króna, en í fyrra fyrir tæplega 3,3 milljarða (sjá mynd). Þetta er merkilegt í ljósi þess að hér á árum áður var áburður framleiddur hér á landi, en áburðarverksmiðjan var lögð niður, líklega mest vegna staðsetningarinnar - án þess að ég viti það þó fyrir víst.

Hér er semsagt greinilega tækifæri til að spara innkaup sem kosta jú dýrmætan gjaldeyri. Það er því tilvalið fyrir annaðhvort sveitarfélagið að setja á stofn áburðarverksmiðju.

En myndi ekki þessi framleiðsla kosta orku?

Jú vissulega. Þar komum við að hinum punktinum í þessum pistli: þar mætti nýta vindorku. Eða það held ég a.m.k., ég skal viðurkenna að ég þekki ekki ferlið við að búa til köfnunarefnisáburð nægjanlega vel. Ég veit þó að þarna er notaður svokallaður Haber Process, en þá er köfnunarefni (nitur) unnið úr andrúmsloftinu.  Við vinnsluna kemur við sögu vetni, og þegar áburður er framleiddur erlendis er vetnið yfirleitt fengið úr jarðgasi. Við ættum hins vegar að geta unnið þetta vetni með rafgreiningu á vatni, þ.e. okkar ferli ætti að geta verið algjörlega óháð jarðefnaeldsneyti. Þar að auki tel ég að við ættum að geta sett upp vindmyllur, og nýtt svo orkuna frá þeim á meðan vindur blæs til að búa til áburð. Þetta er ekki hægt t.d. í álverum, því þau krefjast þess að hafa stöðugan aðgang að orku, og slíku geta vindmyllur ekki lofað. Ég endurtek að ég hef það ekki 100% staðfest að þessi tiltekna vinnsluaðferð geti nýtt sér óstöðuga vindorku, og þeir sem vita betur mættu gjarnan annaðhvort leiðrétt mig eða staðfest þetta.

Sem betur fer eru sumir að velta fyrir sér áburðarframleiðslu hér á landi, sjá t.d. hér: http://www.feykir.is/archives/155.

Það kann að hljóma undarlega svona á þessum síðustu og verstu tímum, en ég er mjög bjartsýnn á framtíð Íslands.

(Þ.e. að því gefnu að við hættum að berast á banaspjótum eins og upp sé runnin Sturlungaöld hin síðari).

Ástæðan er þessi tafla (sem ég fann hér):

en hún sýnir hvaða lönd eru minnst háð jarðefnaeldsneyti. Maður vissi það svosem að við værum mun betur stödd hvað það varðar heldur en margar aðrar þjóðir, en að við værum á toppnum hafði ég ekki gert mér grein fyrir. Það þýðir að af öllum þjóðum heims erum við best í stakk búin til að takast á við þetta vandamál. Ég sannfærist æ meir um að olíutoppurinn (Peak Oil) muni hafa mikil áhrif til hins verra á lífskjör fólks í framtíðinni, og þau lönd sem ná að verða óháð olíu (og öðrum jarðefnaorkugjöfum eins og kolum og gasi) muni koma best út þegar það fer virkilega að hafa áhrif.

Jafnframt er ég sannfærður um að olían og kreppan séu nátengdar, hækkandi olíuverð hafi þau áhrif að stuðla að kreppu, kreppa stuðli að lækkandi olíuverði, það stuðli að efnahagsbata sem stuðli að hækkandi olíuverði sem svo aftur stuðli að kreppu etc. Mér finnst því mjög líklegt að efnahagsástandið á komandi árum verði sérkennileg rússíbanareið og að það sé í raun engin leið að spá fyrir um framvindu mála með nokkurri vissu.

Mér finnst líka að við ættum að gera allt sem í okkar valdi stendur til að lækka þessi 27 prósent eins mikið niður og hægt er, helst niður í 0 þó það sé kannski óskhyggja. Þar tel ég að við ættum að byrja á bílaflotanum, þó svo að það sé reyndar ekki stærsti bitinn. Þeir 180 þúsund bensínknúnu bílar sem við eigum eyða tæplega 160 þúsund tonnum af bensíni á ári (151 þúsund tonn árið 2008, meira árin á undan), en aðal eyðslan á jarðefnaeldsneyti er hjá fiskiskipaflotanum. Ég tel þó best að byrja þar því það er vel viðráðanlegt. Ólíkt því sem svo mikið er haldið á lofti tel ég samt ekki að lausnin felist í rafbílavæðingu - ég sé ekki hvernig við eigum að skipta út bílaflota upp á 180 þúsund yfir í rafbíla nema með gríðarlegum tilkostnaði, og kostnaðurinn við það myndi einfaldlega þurrka út allan efnahagslegan ávinning af því að þurfa ekki að kaupa allt þetta bensín. Ónei, við ættum frekar að breyta bílaflotanum þannig að hann gangi á alkóhóli eins og ég hef áður lýst. Að sjálfsögðu ætti svo að styða við bakið á þeim sem kjósa að fara út í raf- eða metanbíla, en ég sé það bara ekki sem einhverja heildarlausn, miklu frekar sem hluta úr púslinu.

Þessi mynd tengist efni pistilsins lítið sem ekkert.

Þar sem nú stendur yfir lokaprófið í áfanganum sem ég var að ljúka við að kenna er tilvalið að byrja aðeins að blogga aftur. 

Mörgum hefur orðið tíðrætt um verðtryggingu lána, afskriftir og annað því tengt. Nú ætla ég ekki að taka afstöðu til þess hvort eigi að afskrifa hluta þeirra lána sem hækkað hafa, hvort það sé sanngjarnt gagnvart þeim sem ekki hafa skuldað, nú eða gagnvart þeim sem lifðu spart annarsvegar og þeim sem tóku þátt í gróðærinu hins vegar. Sjálfsagt er ekki til neitt einfalt svar við því hvað sé sanngjarnt eða skynsamt í þeim efnum.

En ég hef verið að velta fyrir mér með útreikningana á vísitölunni sem liggur að baki verðtryggðum lánum. Segjum að það sé Hagstofan sem sjái um að reikna út þessar tölur (kannski er það einhver allt annar aðili, skiptir ekki öllu máli). Og segjum að um áramótin 2007/2008 hafi þar verið framkvæmt uppfærsla á hugbúnaðinum sem sér um að reikna þetta út, nema hvað að í hugbúnaðinum hafi reynst galli sem gerði það að verkum að vísitalan var reiknuð 30% of hátt. Hins vegar tók enginn eftir þessu á þeim tíma, en svo þegar menn fóru fyrir slysni að reikna vísitöluna upp á nýtt í höndunum hafi menn rekið augun í að útreikningarnir voru gallaðir.

Hvað myndu menn gera? Láta sem ekkert sé? Eða yrði vísitalan færð til baka?

Og er þetta eitthvað svipað og hefur verið að gerast hjá okkur síðustu mánuði og misseri?

Verðbólga og vísitala eru jú bara mannanna verk, og það hvernig við reiknum þessa hluti er algjörlega skilgreiningaratriði. Ég veit ekki til þess að það sé nokkuð heilagt í þeim efnum.

Eins og fleiri er ég löngu búinn að fá upp í kok af þessari Icesave umræðu, en langar að skjalfesta skoðun mína hér í afar stuttu máli.

Eigum við að borga? Já. Getum við það? Nei.

Þetta held ég að Steingrímur, Gylfi, Jóhanna & co. viti, en þau viti jafnframt að þegar upp verður staðið munum við ekki þurfa að borga. Það megi hins vegar hvergi koma fram. Ólyginn sagði mér að það hefði verið haft eftir Ingibjörgu Sólrúnu í nóvember sl. að til stæði að stofna einhvern sam-evrópskan sjóð sem myndi taka á svona málum. Ég kýs að trúa því og hætti svo að hafa áhyggjur af þessu.

 Það hefur ýmsilegt drifið á daga okkar frá því síðast. T.d. er Trausti farinn að fara í sund, rétt eins og stóri bróðir hans gerði á sínum tíma:

Trausti í traustum höndum Snorra sundkennara.

Svo er hann líka farinn að tala eins og vindurinn. Eða þannig. T.d. segir hann gjarnan "goygoygoy" við ýmis tækifæri, og er þar væntanlega að lýsa yfir aðdáun sinni á verkum klassíkra spænskra málara.

Snorri fór í sína fyrstu veiðiferð á sjómannadaginn og veiddi fisk:

Snorri með fyrsta fiskinn sinn.

Þar að auki veiddi pabbinn einn, og afinn annan. Þetta vakti mikla lukku.

Nú svo var hin árlega sveitaferð hjá Mýri fyrir rúmri viku síðan. Þar var mikið stuð, rétt eins og fyrir ári síðan.

Snorri og Toke taka út traktoraflotann.

Trausti er semsagt orðinn 6 mánaða gamall. Þeir bræður taka stundum góðar skorpur saman, Trausta finnst t.d. mjög gaman þegar Snorri fer að fíflast fyrir framan hann, þá skríkir sá stutti eins og sólskríkja í hláturskasti. Það er ekki leiðinlegt.

Bræður í góðum fíling. Ég held (og vona) að Snorri hafi ekki ætlað að troða þessum sokk upp í litla bróður sinn.

Hvort sem þið trúið því eða ekki, þá hafa Smaladrengirnir verið bókaðir á gigg núna í apríl. Mér telst til að þetta sé fyrsta gigg sveitarinnar síðan um miðja síðustu öld eða þar um bil.

Reyndar verður maður að taka svona bókunum með ákveðnum fyrirvara um þessar mundir, dæmin hafa sýnt að fyrirtæki geta hreinlega gufað upp fyrir framan nefið á starfsmönnum, jafnvel á árshátíðarhelgum. Svo við munum fylgjast mjög vel með fréttum dagana fyrir gigg (til að sjá hvort við eigum yfirhöfuð að vera að mæta), og svo þegar við komum á staðinn verður tekinn púlsinn á stemmingunni. Það er óhætt að fullyrða að það megi draga ýmsar ályktanir út frá því sem þar mun blasa við:

• ef starfsmenn munu liggja í faðmlögum syngjandi "The final countdown" vitum við að fyrirtækið hefur verið yfirtekið af banka eða ríki (nema hvorutveggja sé) skömmu fyrir árshátíð
• ef það kemur í ljós að við erum upphitunaratriðið fyrir Geirmund Valtýsson er nokkuð ljóst að reksturinn er í járnum
• ef það kemur í ljós að við erum aðalnúmerið má reikna með að það hafi orðið tap á síðasta ári og að það hafi þurft að skera allverulega niður í kostnaði við skemmtiatriði á árshátíð
• ef það kemur í ljós að við munum hita upp fyrir Elton John höfum við greinilega lent í tímalúppu og erum komnir aftur til ársins 2007.

Ég mun tilkynna framvindu jafnóðum og hún skýrist.